Περισσότεροι από 6000 τσιμεντόλιθοι και χιλιάδες σχοινάκια με τα οποία δένονται και ποντίζονται παράνομα στη θάλασσα από αλιείς γρι – γρι, ανασύρθηκαν από τις ελληνικές θάλασσες στο πλαίσιο προγράμματος της περιβαλλοντικής οργάνωσης iSea. Τα εγκαταλειμμένα αλιευτικά εργαλεία αποτελούν σημαντικό μέρος των απορριμμάτων που ρυπαίνουν τις θάλασσες και η μείωση τους αποτελεί στόχο του προγράμματος «Ψαρεύοντας Απορρίμματα» (Fishing For Litter), οι δράσεις του οποίου υλοποιούνται από το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδη σε αποκλειστική συνεργασία με την περιβαλλοντική οργάνωση iSea.
Σύμφωνα με την υπεύθυνη επικοινωνίας της περιβαλλοντικής οργάνωσης iSea Αναστασία Χαρίτου, από το 2019 που υλοποιείται το πρόγραμμα έως σήμερα, έχουν ανασυρθεί 6278 τσιμεντόλιθοι και 11.700 σχοινάκια που χρησιμοποιούν οι αλιείες γρι-γρι.
«Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στον Ευβοϊκό κόλπο και μετά στο Θρακικό πέλαγος και τον Θερμαϊκό κόλπο», λέει η κ. Χαρίτου.
Από το 2019 οι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα αλιείς, έχουν απομακρύνει από τα μεγάλα βάθη των θαλασσών, περισσότερους από 360 τόνους απορριμμάτων. H συντριπτική πλειοψηφία (>83%) από αυτά είναι πλαστικά. Από τα συνολικά απορρίμματα που έχουν παθητικά αλιεύσει οι πρεσβευτές του προγράμματος, το 34% αντιστοιχεί σε εγκαταλελειμμένο αλιευτικό εξοπλισμό.
«Το πρόγραμμα συνεχίζεται και φέτος σε όλη την Ελλάδα με 67 αλιευτικά σκάφη και ακόμη περισσότερες περιοχές που προσφέρουν μεγαλύτερη κάλυψη», αναφέρει η κ. Χαρίτου. Όπως εξηγεί, στο γρι-γρι νύχτας, μετά τον εντοπισμό των ψαριών χρησιμοποιούνται φωτιστικές συσκευές συγκέντρωσης ιχθύων, που ονομάζονται ρομπότ. Αυτά είναι πλωτές λέμβοι, εξοπλισμένοι με λάμπες που ποντίζονται πλησίον του σκάφους και ως στόχο έχουν να συγκεντρώνουν το κοπάδι.
Τα σιωπηλά απόβλητα της αλιείας
Σε σχετική αναφορά της οργάνωσης, με τίτλο «Τα σιωπηλά απόβλητα της αλιείας- Πώς τα συνθετικά σχοινιά και οι τσιμεντόλιθοι ρυπαίνουν τις θάλασσες», περιγράφεται ότι τα ψάρια προσελκύονται από τη φωτεινή πηγή που προσομοιάζει το φως του φεγγαριού, ωστόσο απαιτείται απόλυτη ησυχία και ηρεμία, επομένως τα ρομπότ αγκυροβολούνται για να μην παρασύρονται. Οι Γενικοί Κανονισμοί Λιμένων ορίζουν ότι τα ρομπότ θα πρέπει να ποντίζονται με ειδικές άγκυρες και να ανελκύονται μετά το πέρας της αλιευτικής δραστηριότητας. Για να είναι αυτό δυνατόν, πρέπει να αγκυροβολούν στον βυθό με ειδικά μικρά αγκυράκια, τα οποία συνδέονται με τα ρομπότ μέσω αλυσίδων. Μετά το πέρας της διαδικασίας, ο «λαμπαδόρος» (μέλος του πληρώματος που ελέγχει τα ψάρια που μαζεύτηκαν γύρω από τα «ρομπότ») οφείλει να τα ανασύρει σταδιακά από τη θάλασσα, οδηγώντας παράλληλα τα αλιεύματα κοντά στο κεντρικό σκάφος
Καθώς η διαδικασία που οφείλεται να ακολουθείται είναι χρονοβόρα, συχνά σύμφωνα με την iSea, παρακάμπτεται κι έχει αντικατασταθεί με μια αυτοσχέδια μέθοδο, κατά την οποία, αντί για αγκυράκια, χρησιμοποιούνται τσιμεντόλιθοι (συνήθως δύο για κάθε ρομπότ), οι οποίοι συνδέονται με σχοινιά πολυπροπυλενίου (σχοινάκια γρι-γρι). Κατά τη συλλογή των ρομπότ, τα σχοινιά κόβονται, με αποτέλεσμα οι συσκευές να ανασύρονται άμεσα από τη θάλασσα, αλλά οι τσιμεντόλιθοι και τα σχοινιά που τα συνέδεαν να εγκαταλείπονται στον βυθό. Αυτή η πρακτική, αν και παράνομη, επιλέγεται καθώς διευκολύνει την αλιευτική δραστηριότητα. Επιφέρει, ωστόσο, τεράστιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις στα βενθικά οικοσυστήματα, λόγω της συσσώρευσης των απορριμμάτων αυτών στον θαλάσσιο πυθμένα.
«Οι τσιμεντόλιθοι ψαρεύονται παθητικά από τους αλιείς, μπλέκονται δηλαδή στα δίχτυα τους και έτσι αφαιρούνται από τα μεγάλα βάθη. Αυτοί που ανασύρονται από αλιείς και καταγράφονται στο πρόγραμμα, είναι 4-5 κιλά ο καθένας», τονίζει η κ. Χαρίτου.
Σημειώνεται ότι τα σχοινιά και οι τσιμεντόλιθοι που χρησιμοποιούνται για την αγκυροβόληση των φωτιστικών συσκευών συγκέντρωσης ιχθύων βλάπτουν τη θαλάσσια βιοποικιλότητα γιατί μένουν ως απόβλητα και συσσωρεύονται στον βυθό.
Για την iSea, η πρακτική αυτή μπορεί να εξοικονομεί χρόνο κατά την συλλογή των φωτιστικών συσκευών, αλλά συμβάλλει στην υπεραλίευση και την καταστροφή των οικοσυστημάτων. Η χρήση των συγκριμένων υλικών προκαλεί βλάβες σε άλλα αλιευτικά σκάφη, καθώς τα σχοινά λόγω μικρού τους βάρους αιωρούνται και τυλίγονται στις μηχανές (προπέλες) άλλων πλοίων. Αντίστοιχα οι τσιμεντόλιθοι όταν αλιευτούν παθητικά, προκαλούν ζημιές στον αλιευτικό εξοπλισμό και καταστρέφουν τα υπόλοιπα αλιεύματα που έχουν πιαστεί στα δίχτυα.
Για την αντιμετώπιση του ζητήματος, η περιβαλλοντική οργάνωση σημειώνει ότι απαιτείται καλύτερη αστυνόμευση και έλεγχος για την εφαρμογή της νομοθεσίας και την επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων, με τακτικούς επιτόπιους ελέγχους εν πλω, κατά τον απόπλου και τον κατάπλου. Επιπλέον, είναι αναγκαία η επαναπεριγραφή του αλιευτικού εργαλείου γρι-γρι, ειδικά σε σχέση με τις βοηθητικές φωτιστικές συσκευές και σαφή περιγραφή του εξοπλισμού αγκυροβόλησης τους στη νομοθεσία προβλέποντας επακριβώς την ορθή και νόμιμη μέθοδο επάνδρωση τους.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
